সাম্প্ৰতিক সময়ত কেৰালা ৰাজ্যৰ নাম ‘কেৰলম’লৈ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ যি ঐতিহাসিক সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে, তাৰ আধাৰত এই প্ৰৱন্ধ যুগুত কৰা হৈছে। প্ৰৱন্ধটোত ভাষিক স্বকীয়তা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বিষয়টোৰ লগতে সাংবিধানিক প্ৰক্ৰিয়াটোও আলোচনা কৰা হৈছে।
- বিশ্বজিৎ দাস
‘কেৰালা’ৰ পৰা ‘কেৰলম’ - ভাষিক স্বকীয়তা আৰু সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান
(প্ৰকাশ: দৈনন্দিন বাৰ্তা)
ভাৰতবৰ্ষৰ দক্ষিণ-পশ্চিম উপকূলৰ ‘ঈশ্বৰৰ আপোন দেশ’ বা God’s Own Country হিচাপে পৰিচিত কেৰালা ৰাজ্য বৰ্তমান এক ঐতিহাসিক সন্ধিক্ষণত উপনীত হৈছে।
শেহতীয়াকৈ ২০২৬ চনৰ আৰম্ভণিতে কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটে ৰাজ্যখনৰ চৰকাৰী নাম 'কেৰালা'ৰ পৰা 'কেৰলম' (Keralam) লৈ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ প্ৰস্তাৱত আনুষ্ঠানিক অনুমোদন জনাইছে। এই পদক্ষেপ কেৱল এটা নামৰ যান্ত্ৰিক সালসলনি নহয়; বৰঞ্চ ই মালায়ালম ভাষাৰ স্বকীয়তা আৰু ৰাজ্যখনৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ এক শক্তিশালী প্ৰতিফলন।
ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩ নং অনুচ্ছেদে কেন্দ্ৰীয় সংসদক যিকোনো ৰাজ্যৰ নাম, সীমা বা ভৌগোলিক পৰিসৰ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ একচেটিয়া ক্ষমতা প্ৰদান কৰিছে।
এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটো কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ স্তৰৰ মাজেৰে সম্পন্ন হয়:
১. ৰাষ্ট্ৰপতিৰ ভূমিকা: যিকোনো ৰাজ্যৰ নাম সলনিৰ প্ৰস্তাৱ প্ৰথমে ৰাষ্ট্ৰপতিৰ জৰিয়তে সংশ্লিষ্ট ৰাজ্যিক বিধানসভালৈ মতামতৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰা হয়।
২. বিধানসভাৰ স্থিতি: সংশ্লিষ্ট ৰাজ্যিক বিধানসভাই এক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ভিতৰত এই সন্দৰ্ভত নিজৰ সন্মতি বা মত প্ৰকাশ কৰে। অৱশ্যে, এই মতামত গ্ৰহণ কৰাটো সংসদৰ বাবে বাধ্যতামূলক নহয়।
৩. সংসদৰ অনুমোদন: সংবিধানৰ ৪ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি, এনে পৰিৱৰ্তনৰ বাবে সংসদত কেৱল 'সাধাৰণ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা'ৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াৰ পাছতে সংবিধানৰ প্ৰথম অনুসূচী সংশোধন কৰি নতুন নামটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
২. বিধানসভাৰ স্থিতি: সংশ্লিষ্ট ৰাজ্যিক বিধানসভাই এক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ভিতৰত এই সন্দৰ্ভত নিজৰ সন্মতি বা মত প্ৰকাশ কৰে। অৱশ্যে, এই মতামত গ্ৰহণ কৰাটো সংসদৰ বাবে বাধ্যতামূলক নহয়।
৩. সংসদৰ অনুমোদন: সংবিধানৰ ৪ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি, এনে পৰিৱৰ্তনৰ বাবে সংসদত কেৱল 'সাধাৰণ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা'ৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াৰ পাছতে সংবিধানৰ প্ৰথম অনুসূচী সংশোধন কৰি নতুন নামটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
মালায়ালম ভাষাত 'কেৰলম' শব্দটোৰ বুৎপত্তিগত অৰ্থ অত্যন্ত গভীৰ। মালায়ালম শব্দ 'কেৰা' (Kera) মানে হ’ল নাৰিকল আৰু 'আলম' (Alam) মানে হ’ল ভূমি। অৰ্থাৎ, যি ভূমি নাৰিকল বৃক্ষৰে পৰিপূৰ্ণ, সেয়াই হ’ল 'কেৰলম'।
আমাৰ অসমীয়া সমাজ জীৱনত যেনেকৈ তামোল-পাণ আৰু বাঁহ-বেতৰ এক অপৰিহাৰ্য স্থান আছে, ঠিক তেনেদৰে কেৰলমৰ জনজীৱন, লোক-সংস্কৃতি, খাদ্যপ্ৰণালী আৰু অৰ্থনীতিত নাৰিকলৰ ভূমিকা অংগাংগীভাৱে জড়িত।
উল্লেখ্য যে, ব্ৰিটিছ শাসনকালত ইংৰাজসকলৰ উচ্চাৰণৰ সহজসাধ্যতাৰ বাবেহে 'কেৰলম'ৰ পৰিৱৰ্তে 'কেৰালা' শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ই চৰকাৰী স্বীকৃতি পালেও স্থানীয় লোকৰ আৱেগ আৰু ভাষিক গাম্ভীৰ্যক ই সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰকাশ কৰিব পৰা নাছিল। সেয়েহে, এই পুনৰ নামকৰণৰ জৰিয়তে ৰাজ্যখনে নিজৰ ঐতিহাসিক শিপালৈ উভতি যোৱাৰ এক সাহসী প্ৰয়াস কৰিছে।
কেৰলম কেৱল ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক সুষমাৰ বাবেই নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক সমন্বয়ৰ বাবেও বিশ্ববিখ্যাত। হিন্দু, ইছলাম আৰু খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ এক বিৰল মিশ্ৰণেৰে গঠিত এই ভূখণ্ডই শতিকাজুৰি শান্তি আৰু ভ্ৰাতৃত্ববোধৰ নিদৰ্শন দাঙি ধৰি আহিছে। শিক্ষা, জনস্বাস্থ্য আৰু মানৱ উন্নয়ন সূচকাংকত কেৰলমৰ অগ্ৰগতি আজি সমগ্ৰ দেশৰ বাবে এক অনুকৰণীয় আৰ্হি।
আমাৰ অসমৰ দৰেই কেৰলমৰ জনসাধাৰণো নিজৰ ভাষা আৰু জাতীয় পৰিচয়ক লৈ অত্যন্ত সচেতন। বৰ্তমানৰ গোলকীকৰণৰ যুগত যেতিয়া আঞ্চলিক ভাষাসমূহ বিভিন্ন প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে, তেনে সময়ত 'কেৰলম' নামৰ এই পুনৰুদ্ধাৰে আমাকো নিজৰ ভাষিক মৰ্যাদা আৰু স্বকীয়তা ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত অনুপ্ৰাণিত কৰে।
নামৰ এই পৰিৱৰ্তনে ৰাজ্যখনক কেৱল এক নতুন চৰকাৰী পৰিচয় দিয়াই নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ ভৱিষ্যৎ প্ৰজন্মক নিজৰ মাটি, ভেটি আৰু ভাষাৰ প্ৰতি অধিক শ্ৰদ্ধাশীল আৰু দায়বদ্ধ কৰি তুলিব। ‘কেৰালা’ৰ পৰা ‘কেৰলম’লৈ এই যাত্ৰা কেৱল আখৰৰ সালসলনি নহয়, ই হ’ল এটা জাতিৰ আত্মসন্মান পুনৰুদ্ধাৰৰ এক ঐতিহাসিক দলিল।